సంఖ్యలు చెబుతున్న సత్యం: వేలాది కాంట్రాక్ట్ ANMల శ్రమపైనే తెలంగాణ ఆరోగ్య సౌధం!

​– బండి దుర్గాప్రసాద్, సామాజిక విశ్లేషకులు

​తెలంగాణ రాష్ట్రం ఏర్పడిన దశాబ్దం తర్వాత, 2026 నాటికి రాష్ట్ర ఆరోగ్య ముఖచిత్రం గణనీయంగా మారింది. ప్రస్తుత అంచనాల ప్రకారం, తెలంగాణ జనాభా సుమారు 4 కోట్లకు చేరువలో ఉంది. రాష్ట్రవ్యాప్తంగా దాదాపు 1.15 కోట్ల కుటుంబాలు విస్తరించి ఉన్నాయి. ప్రభుత్వ గణాంకాల ప్రకారం, రాష్ట్రంలో మెరుగైన వైద్య సేవలు అందుతున్నాయని ప్రచారం జరుగుతున్నప్పటికీ, ఆ సేవల పునాది ఎక్కడుంది? అని ప్రశ్నిస్తే వినిపించే ఒకే ఒక్క సమాధానం—ANM (Auxiliary Nurse Midwife).

​రాష్ట్రవ్యాప్తంగా సుమారు 8,000 నుంచి 10,000 మధ్య ANMలు పనిచేస్తుండగా, వీరిలో అత్యధిక శాతం మంది నేటికీ కాంట్రాక్ట్ లేదా ఔట్‌సోర్సింగ్ విధానంలోనే కొనసాగుతున్నారు. వ్యవస్థను నడిపిస్తున్న ఈ మహిళా శక్తిని 'కాంట్రాక్ట్' అనే అనిశ్చితి నీడలో ఉంచడం పాలకుల వైఫల్యానికి నిదర్శనం.

• ​ వ్యవస్థకు వెన్నెముక.. కానీ గుర్తింపు ఏది?

​2026 నాటి తాజా డేటా ప్రకారం, తెలంగాణలోని జనాభాలో సుమారు 60% పైగా నేటికీ ప్రాథమిక ఆరోగ్య అవసరాల కోసం ప్రభుత్వ వ్యవస్థపైనే ఆధారపడుతున్నారు. ముఖ్యంగా గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో గర్భిణీ స్త్రీల సంరక్షణ, శిశువులకు టీకాలు వేయడం, జాతీయ ఆరోగ్య కార్యక్రమాలను క్షేత్రస్థాయికి తీసుకెళ్లడంలో ANMల పాత్ర అగ్రగామి. గ్రామీణ స్థాయిలో ప్రభుత్వ సంక్షేమ పథకాలు విజయవంతమయ్యాయంటే దానికి ప్రధాన కారణం క్షేత్రస్థాయిలో ఎండనక, వాననక పనిచేసే ANMలే.

​వరంగల్ జిల్లా రాయపర్తి మండలం వంటి ప్రాంతాల్లోని వాస్తవ పరిస్థితులను పరిశీలిస్తే గుండె తరుక్కుపోతుంది. పెర్కవేడు వంటి గ్రామాల్లో పనిచేస్తున్న2009 నుంచి నామ మత్రమైన వేతనంతో  పని చేస్తున్న కాంట్రాక్ట్  ANMలు గత ఏడు ఎనిమిదేళ్లుగా కేవలం   ₹27,000 వేతనంతోనే సరిపెట్టుకుంటున్నారు. 2026 నాటి నిత్యావసర ధరలు, విపరీతంగా పెరిగిన జీవన వ్యయంతో పోలిస్తే ఈ వేతనం వారి కుటుంబ పోషణకు ఏమాత్రం సరిపోదు. ఒకవైపు ప్రభుత్వం కొత్తగా మెడికల్ కాలేజీలు, సూపర్ స్పెషాలిటీ ఆసుపత్రులు నిర్మిస్తూ కోట్ల రూపాయలు ఖర్చు చేస్తోంది, కానీ ఆ వ్యవస్థకు రక్తాన్ని అందిస్తున్న ANMల జీవన ప్రమాణాలను మాత్రం విస్మరిస్తోంది.

​కాంట్రాక్ట్ వ్యవస్థ: ఒక ఆధునిక శ్రమ దోపిడీ

​ఒక ANM సగటున 3 నుంచి 5 గ్రామాల బాధ్యతను మోస్తోంది. అంటే దాదాపు 5,000 నుంచి 7,000 మంది జనాభా ఆరోగ్య బాధ్యత ఒకే ఒక్క మహిళా ఉద్యోగిపై ఉంటోంది. ఇంతటి భారీ బాధ్యతను మోస్తున్న వారికి 'ఉద్యోగ భద్రత' లేకపోవడం అత్యంత ఆందోళనకరం. "రేపు మా ఉద్యోగం ఉంటుందో లేదో" అనే భయం మధ్య వారు ప్రజల ఆరోగ్యాన్ని కాపాడాల్సి వస్తోంది. ఇది కేవలం అన్యాయం మాత్రమే కాదు, ఇది వ్యవస్థపరమైన లోపం.

​జీతాల విషయంలో తెలంగాణ రాష్ట్రం పొరుగు రాష్ట్రాలతో పోలిస్తే వెనుకబడి ఉందని ఫీల్డ్ స్థాయి వర్గాలు చెబుతున్నాయి. ప్రస్తుత ఆర్థిక పరిస్థితుల్లో గౌరవప్రదంగా బతకాలంటే కనీసం ₹40,000 నుంచి ₹45,000 వేతనం ఉండాలి. దానికి తోడు విధి నిర్వహణలో ఎదురయ్యే రిస్క్ అలవెన్స్ గానీ, ఇన్సూరెన్స్ సౌకర్యం గానీ లేకపోవడం వారిని మరింత కుంగదీస్తోంది.

​ప్రభుత్వం ముందున్న కర్తవ్యం

​రాష్ట్రంలోని 1.15 కోట్ల కుటుంబాల ఆరోగ్యం మెరుగుపడాలంటే, ముందుగా ఆ ఆరోగ్యాన్ని కాపాడే వారి బతుకులు బాగుపడాలి. కాంట్రాక్ట్ ANMల సమస్య కేవలం ఒక ఉద్యోగ సమస్య కాదు, ఇది రాష్ట్ర ఆరోగ్య వ్యవస్థ మనుగడకు సంబంధించిన సమస్య. కొత్త పోస్టుల భర్తీ కంటే, ఏళ్ల తరబడి క్షేత్రస్థాయిలో అనుభవం గడించిన వీరిని రెగ్యులరైజ్ చేయడమే విజ్ఞత కలిగిన ప్రభుత్వం చేయాల్సిన పని.

​ ప్రభుత్వం వెంటనే తీసుకోవాల్సిన నిర్ణయాలు:

​క్రమబద్ధీకరణ (Regularization): ఏళ్ల తరబడి కాంట్రాక్ట్ పద్ధతిలో పనిచేస్తున్న ANMలను తక్షణమే దశలవారీగా పర్మినెంట్ చేయాలి.

​వేతన సవరణ : ప్రస్తుత ధరలకు అనుగుణంగా వేతనాన్ని కనీసం ₹40,000 పైగా పెంచాలి.

​ సామాజిక భద్రత : రిస్క్ అలవెన్స్, హెల్త్ ఇన్సూరెన్స్ మరియు పదవీ విరమణ ప్రయోజనాలు కల్పించాలి.

​సిబ్బంది పెంపు: 2026 నాటి పెరిగిన జనాభా ప్రాతిపదికన, ప్రతి గ్రామానికి సరిపడా సిబ్బందిని నియమించి పని భారాన్ని తగ్గించాలి.

​చివరగా.....

​తెలంగాణ ఆరోగ్య వ్యవస్థ భవిష్యత్తు ఖరీదైన ఆసుపత్రుల గోడలలో లేదు, గ్రామాల్లో ప్రతి పేదవాడి గడప వరకు వెళ్లి వైద్యం అందిస్తున్న ANMల చేతుల్లో ఉంది. గణాంకాలు మనకు దారి చూపిస్తున్నాయి, క్షేత్రస్థాయి పరిస్థితులు కళ్లకు కడుతున్నాయి. ఇక కావాల్సింది ప్రభుత్వ చిత్తశుద్ధి మాత్రమే.

​కాంట్రాక్ట్ ANMలకు న్యాయం చేయని పక్షంలో, రాష్ట్ర ఆరోగ్య సౌధం పునాదులు బలహీనపడటం ఖాయం. సంఖ్యల వెనుక ఉన్న నిజాన్ని గుర్తించి, వారికి తగు గౌరవం మరియు భద్రత అందించడమే రాష్ట్ర ప్రగతికి అసలైన అర్థం. నిర్ణయం ఇప్పుడు పాలకుల చేతుల్లోనే ఉంది!